 | |
TAKIE
BYŁY POCZĄTKI - pierwsze organizacje, regulaminy, przepisy
W ramach Węgierskiego
Towarzystwa Karpackiego
Do 1873 roku nie istniały żadne przepisy, regulujące sprawy
przewodnickie. Zajęło się nimi dopiero powstałe w tym roku (po płd.
stronie Tatr) Węgierskie Towarzystwo Karpackie (MKE). W 1874 roku
opracowano regulamin przewodnicki, a w 1875 roku ogłoszono (w
"Jahrbuch des Ungarischen Karpathen Vereines") 37 nazwisk
przewodników, uprawnionych do prowadzenia. Wśród wymienionych
nazwisk było min.: pięciu Spitzkopfów, trzech Patigów, po dwóch
Rothów, Suranowskich, Jurców i Hronców. Wydano im książeczki służbowe,
sporządzone w trzech językach (węgierskim, niemieckim i polskim),
odznaki przewodnickie - tzw. "blachy", oraz zostali oni
wyposażeni w jednakowe ubrania: szarozielone marynarki, spodnie
pumpy i tyrolskie kapelusze.
w 1885 roku wprowadzono podział na klasy. W klasie I podano: sześciu
Spitzkopfów, Paula Kirnera, Samuela Horwaya, Andreasa Fajghta i
Michala Huskę. Nieco później doszli: Jacob Horway, Johann Franz
starszy, Johann Breuer, Johann Hunsdorfer starszy i młodszy, Johann
Still oraz Paweł Ćiżak. Dwa lata później MKE wydał nowy
regulamin, w którym przewodników podzielono na dwie klasy a klasę
trzecią stanowili tragarze. W latach 1881 - 1901 MKE zorganizowało
cztery kursy przewodnickie.
W ramach Towarzystwa Tatrzańskiego
Wzorując się na MKE Zarząd Główny Towarzystwa Tatrzańskiego
(TT) nadał w 1875 roku sprawom przewodnickim ramy organizacyjne, a
w 1877 roku w "Pamiętniku TT" - tom II ogłoszono: spis
przewodników, dokąd mogą prowadzić oraz ich wynagrodzenia. Do
przewodników "pierwszorzędnych" zaliczono: Jędrzeja Walę
/ojca/, Maciej Sieczka, Szymona Tatara starszy, Wojciecha Roja oraz
Jędrzeja Walę /syna/; na liście przewodników "drugorzędnych"
umieszczono siedem a na liście przewodników "trzeciorzędnych"
sześć nazwisk (łącznie 18-stu przewodników).
W następnych latach, wskutek rozwijającego się ruchu
turystycznego liczba zatwierdzonych przez Towarzystwo Tatrzańskie
przewodników rosła (od 31 w 1886r, do 58 w 1900r). Do
najwybitniejszych z nich należeli: Klemens Bachleda - "król
przewodników", Jan Bachleda Tajber, Jakub Gąsienica Wawrytko
starszy, Wojciech Tylka Suleja oraz Jędrzej Marusarz Jarząbek.
Do 1900 roku z ramienia TT sprawami przewodnictwa zajmowali się
Mieczysław świerz oraz Walery Eljasz. W 1903 roku TT w ramach
Sekcji Turystycznej powołało "Komisję do Spraw
Przewodnictwa", złożoną z przedstawicieli TT i 7 najwyższych
klasą przewodników. Od 1908 roku Komisja działała jako:
"Komisja do Robót w Tatrach i Przewodnictwa" a
przewodniczyli jej kolejno: Władysław Kulczycki, Walery Goetel
oraz Mariusz Zaruski. Do I wojny światowej szkoleń przewodnickich
właściwie nie było. Kandydaci na przewodników zdobywali umiejętności
uczestnicząc jako "tragarze" w wyprawach taterników i
(od 1909 roku) w wyprawach ratunkowych TOPR. Zimą 1907 roku
uczestniczyli po raz pierwszy w kursie narciarskim prowadzonym przez
Mariusza Zaruskiego (pomyślnie kurs ukończył jedynie Stanisław Gąsienica
Byrcyn !). Od 1909 roku uprawnienia przewodnickie musiały być
potwierdzane przez [.2] Starostwo w Nowym Targu - co spowodowało
uprawomocnienie przewodnictwa. W tym samy roku powstaje TOPR, wśród
jego pierwszych jedenastu członków siedmiu było przewodnikami.
Z początkiem XX wieku coraz więcej turystów zaczyna chodzić po
Tatrach samodzielnie, nie potrzebując pomocy przewodników. Dlatego
też zarówno ich liczba (w 1914 roku było ich 29) jak i znaczenie
do I wojny stopniowo malały.
|
