Z
historii przewodnictwa tatrzańskiego
| | |
 | |
CZAS
WOJNY, CZAS POKOJU
W trakcie II wojny światowej ruch turystyczny praktycznie zamarł,
przyjeżdżający na wypoczynek w Tatry Niemcy prowadzeni byli przez
austriackich lub niemieckich alpinistów. Natomiast szereg polskich
przewodników zajmowało się służbą kurierską, przeprowadzając
przez granicę uciekinierów i ochotników do wojska polskiego we
Francji i Anglii. II wojna światowa mocno przetrzebiła
przewodnickie grono, Z przedwojennej listy 26 przewodników w 1945
pozostało tylko 12, (czterech zginęło, trzech zmarło, trzech
przebywało poza granicami Polski, dwóm odebrano uprawnienia, dwóch
zakończyło pracę przewodnicką).
Jednym z najwybitniejszych przewodników łączących okres przed i
powojenny był słynny kurier tatrzański - Józef Krzeptowski. Po
stronie słowackiej po wojnie pozostał tylko jeden czynny
przewodnik - Jan Pocuvaj (reszta zginęła, zmarła bądź zaprzestała
pracy przewodnickiej, a przewodnicy pochodzenia niemieckiego zostali
wysiedleni).
Po drugiej wojnie światowej spontaniczny rozwój turystyki masowej
zmienił charakter przewodnictwa. Dotychczasowy przewodnik
bezpiecznie prowadzący "panów" , bawiący ich
opowiastakami, przygotowujący biwak i posiłki zmienił się w
przewodnika - pilota opiekującego się 30-50 osobowymi grupami. Obsługa
klientów indywidualnych należała do rzadkości. W latach 1945 -
48 sprawy przewodnickie prowadziła Komisja dla Spraw Przewodnictwa
Tatrzańskiego a w 1948 roku Klub Wysokogórski powołał Komisję
Szkolenia Górskiego, która zorganizowała kurs instruktorów
turystycznych oraz kursy tzw. kierowników wycieczek (3-kategorii).
Od 1950 roku opiekę nad przewodnictwem tatrzańskim przejmuje PTTK,
a od 1961 do 1988 r. uprawnienia przewodnickie stały się państwowymi.
Powstanie w 1949 r. parku narodowego w Tatrach Słowackich (TANAP)
oraz w 1954 r. w Tatrach Polskich (TPN) stworzyło nowe warunki
pracy przewodnickiej - obok zapewnienia bezpieczeństwa i
profesjonalnej obsługi klienta ważnym zadaniem staje się ochrona
przyrody.
W latach 1951 - 1973 przy Oddziałach PTTK powstawały kolejne koła
przewodników tatrzańskich (w Zakopanem, Krakowie, Katowicach i
Gliwicach). W 1990 roku na podstawie porozumienia kół powstało
Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego PTTK i TPN, zajmujące się
koordynacją wszelkich spraw przewodnickich. W 1999 r. Centrum już
jako samodzielne stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną. W 1996
roku wzorem krajów Alpejskich z inicjatywy przewodnika i alpinisty
Piotra Konopki powstało Polskie Stowarzyszenie Przewodników
Wysokogórskich, które w 2000 r. zostało przyjęte do Międzynarodowej
Unii Przewodników Wysokogórskich IVBV.
Z licznego grona przewodników, którzy położyli największe zasługi
w pracy szkoleniowej okresu powojennego warto wymienić tak
sztandarowe postacie jak: Zofia Paryska (pierwsza kobieta
przewodnik), Witold Paryski, Jan Krupski, Władysław Cywiński, Józef
Olszewski, Ludwik Kaczorowski, Zofia Stecka, Apoloniusz Rajwa, Tadeusz Pawłowski, Róża Drojecka, Tadeusz
Staich, Eugeniusz Strzeboński, Kazimierz Dziób, Konstanty Stecki,
Piotr Lichaczewski.
Po słowackiej stronie Tatr przewodnicy tatrzańscy są zrzeszeni w
dwóch organizacjach: Horskiej Służbie i w Narodowym
Stowarzyszeniu Przewodników Górskich Słowackiej Republiki, które
od 1997 roku jest członkiem IVBV.
Wszystkich zainteresowanych przewodnictwem tatrzańskim zapraszamy
do lektury doskonałej książki autorstwa Zofii Steckiej pt. "Historia
Przewodnictwa Tatrzańskiego" 1995, wydanie II.
Na podstawie materiałów Zofii Steckiej opracował
Krzysztof Kulesza
|
|  |
